“Xu hướng giá vàng vẫn sẽ tiếp tục tăng. Khi kinh tế bất ổn, giá cổ phiếu xuống, thị trường bất động sản bấp bênh, lạm phát tăng cao... thì người dân vẫn tìm đến vàng như một nơi trú ẩn an toàn”.TS. Cao Sỹ Kiêm, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tiền tệ quốc gia, nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết trong cuộc trao đổi với Tamnhin.net những ngày đầu năm mới.

Thưa ông, như ông đã từng nhận xét thị trường vàng nước ta năm qua rối loạn, không ổn định. Vậy sự rối loạn này bắt nguồn từ đâu, thưa ông?

- Có thể nói, thị trường vàng năm qua là một thị trường rối loạn, không ổn định. Biểu hiện của nó là việc giá tăng rất cao, chênh lệch quá xa so với giá vàng thế giới. Lúc thì yêu cầu nhập cao nhưng khi cấp quota thì không nhập nữa, rồi khi nhập về rồi lại thừa, phảo bán đi...

Lý do là một thời gian dài chúng ta buông lỏng chuyện quản lý, do tác động của khủng hoảng thế giới vào trong nước rất mạnh mẽ. Mà giá vàng phụ thuộc 3 yếu tố: cổ phiếu, ngoại tệ và lòng tin. Như chúng ta đã biết, năm 2011, giá cổ phiếu xuống thấp, các đồng ngoại tệ như Yên, euro, đô la... đều mất giá. Do đó, người ta không còn tìm đến các ngoại tệ để tích trữ nữa mà tập trung sang vàng. Những yếu tố này lại cộng thêm quản lý của NHNN không chặt chẽ, đến khi có vấn đề lại xử lý từng đoạn một. Có lúc điều hành rất mạnh mẽ việc xuất, nhập, có lúc thì làm căng về vấn đề vàng miếng, để những thông tin đồn thổi, hoang mang nhiều trong xã hội... Gần đây khi có chủ trương quản lý chặt kết hợp với tỷ giá ổn định hơn thì thị trường vàng cũng ổn hơn.

Sự hỗn loạn thị trường vàng như vậy đã ảnh hưởng như thế nào đến nền kinh tế nước ta?

Những biến động đó tác động rất rõ đến cung cầu ngoại tệ, cung cầu về vàng thay đổi. Thiệt hại đến quyền lợi người dân, đặc biệt là tâm lý người dân dẫn đến việc lúc đắt đổ xô đi mua, lúc rẻ đổ xô đi bán. Những người đầu cơ có cơ hội kiếm lời, ngân sách Nhà nước không thu được, vàng nằm trong dân gây lãng phí...

Sang năm mới này, vàng miếng sẽ chỉ có một thương hiệu vàng quốc gia là SJC trên thị trường. Ông có cho rằng điều này sẽ tác động xấu đến thị trường vàng?

- Trên thị trường, 82% thị phần là vàng SJC, đây là một loại vàng được công nhận là có chất lượng tốt nhất. SJC cũng là doanh nghiệp Nhà nước, cho nên nó cũng là cơ quan để Nhà nước nắm để thực hiện điều hành, điều phối. Đây cũng là một mô hình tốt. Mọi hoạt động mua bán, trao đổi sẽ phải qua một công ty duy nhất là SJC. Điều này giúp cho NHNN có điều kiện kiểm soát chặt chẽ hơn thị trường này. Tuy nhiên, nếu làm chặt quá dễ trở thành độc quyền. Cho nên NHNN vẫn cần phải sử dụng các DN cũ từng sản xuất vàng miếng trước kia để làm vệ tinh.

Tuy nhiên, bao giờ cũng vậy, nếu NHNN đặt ra các quy định thì phải có tiêu chí rõ ràng, công khai minh bạch, kiểm tra, kiểm soát thường xuyên. Đặc biệt phải chế tài nghiêm minh. Bao giờ biện pháp hành chính cũng phải kết hợp với giám sát và chế tài tốt để có cách xử lý khi có vi phạm, thì biện pháp đó mới phát huy được hiệu quả.

Sắp tới, NHNN cũng sẽ trình Chính phủ đề án huy động vàng trong dân để phục vụ phát triển đất nước thay vì đi nhập khẩu vàng như hiện nay. Với kinh nghiệm quản lý của mình, ông có thể chia sẻ kinh nghiệm làm sao để giải pháp này khả thi?

Muốn huy động vàng trong dân, NHNN phải đáp ứng được ba yêu cầu. Thứ nhất, phải làm cho người dân tự giác và có lợi. Thứ hai, khi người dân muốn lấy ra hoặc muốn bán phải bảo đảm nhanh chóng, thuận lợi cho người dân. Thứ ba, bảo đảm rủi ro khi có vấn đề, để người dân có thể yên tâm.

Theo tôi, việc phát hành chứng chỉ vàng là một đề xuất tốt cho thị trường này. Ví dụ như có 3 lượng vàng trị giá tiền khoảng 120 triệu đồng, NHNN phát cho người ta một chứng chỉ 120 triệu. Chứng chỉ này có thể mang thế chấp trên thị trường, có thể chơi chứng khoán, thể chấp... Tạo ra một dòng vốn lớn, giảm bớt số lượng vàng chết trong dân.

Thưa ông, mặc dù vậy nhưng dư luận xã hội vẫn còn những ý kiến tỏ ra chưa tin tưởng với việc huy động vàng trong dân của NHNN?

- Cái đó là đúng, vì chúng ta từ trước tới nay thường có khuyết điểm là nói đôi khi không đi đôi với làm, chính sách hay thay đổi, những lời hứa của mình thường không bảo đảm. Do vậy, nhiều người dân không tin cũng là điều dễ hiểu. Vì vậy, muốn cho người dân tin, chính sách của NHNN phải minh bạch, rõ ràng, khắc phục các khuyết điểm từ trước.

Năm 2012, để thị trường vàng ổn định, theo ông những nhà điều hành chính sách cần phải lưu ý điều gì?

- Cần thông qua nhanh nghị định quản lý vàng, đồng thời phải tạo được niềm tin nơi người dân mới mong thị trường này ổn định lâu bền. Chính sự thay đổi chính sách liên tục thời gian qua của NHNN là yếu tố thể hiện sự bất ổn trong chính sách điều hành. Điều này không những gây bất ổn thị trường, còn khiến tâm lý người dân hoang mang, mất lòng tin nơi nhà quản lý dẫn đến thị trường thêm hỗn loạn.

Theo ông, năm nay giá vàng có tiếp tục tăng mạnh và thị trường vàng vẫn tiếp tục “nóng” như năm qua không?

- Tôi cho rằng, xu hướng là giá vàng vẫn sẽ tiếp tục tăng. Khi kinh tế bất ổn, giá cổ phiếu xuống, thị trường bất động sản bấp bênh, lạm phát tăng cao... thì người dân vẫn tìm đến vàng như một nơi trú ẩn an toàn. Tuy nhiên, nếu NHNN quản lý tốt, có những chính sách và giải pháp phù hợp như tôi đã nói ở trên thì thị trường vàng sẽ ổn định hơn, tránh được những rối loạn. Về mặt người dân, cũng cần tỉnh táo, không chạy theo những tin đồn và cũng đừng nghĩ rằng giá vàng tăng mà đổ xô mua vào vì rủi ro vẫn rất lớn.

Trân trọng cảm ơn ông!

Thảo Nguyên thực hiện