Cổng thông tin chính thức của Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam - Tổ chức đại diện cấp quốc gia của các Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam

Chế độ công vụ mới, đất dụng võ của người tài

09:08:08 31/08/2015

Bài tham luận về Xây dựng thể chế công vụ hiện đại và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức Việt Nam - Tầm nhìn 2030.

Dưới đây là bài tham luận của TS. Thang Văn Phúc, Nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ, Viện trưởng Viện VIDS về xây dựng thể chế công vụ hiện đại và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức Việt Nam - Tầm nhìn 2030.

I - Quá trình phát triển thể chế công chức- công vụ Việt Nam               

Từ góc độ lịch sử của phát triển  thể chế, nền công vụ ở Việt Nam đã có lịch sử phát triển gần 70 năm, kể từ khi nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời 2/9/1945 với bản Hiến pháp 1946 đầu tiên  của một nước tự do và độc lập. Ngay từ năm 1945 sắc lệnh 18-SL/1945 ngày 18/8/1945, Chính phủ lâm thời của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chuyển đổi chế độ quan lại trong hệ thống hành chính của Pháp sang chế độ công vụ dựa trên năng lực và đạo đức của Chính phủ lâm thời.
  
Năm 1950, Sắc lệnh 76/SL, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa ra những quy định xác định công chức là "những công dân được giao những nhiệm vụ cụ thể trong bộ máy chính quyền nhân dân" và "dưới sự lãnh đạo của Chính phủ".

Sắc lệnh chính thức đưa ra những nguyên tắc quản lý công chức như tuyển dụng công chức dựa trên thực tài, bao gồm trình độ, kinh nghiệm và bằng cấp cũng như tuyển dụng và bố trí thông qua thi tuyển, đồng thời đưa ra một hệ thống trả lương theo ngạch, bậc và khen thưởng cho những người có thành tích xuất sắc.

Quy định một chế độ công vụ là rõ ràng, tiến bộ nhưng không được thực hiện do Việt Nam phải tiến hành chiến tranh giải phóng nên hệ thống công vụ lại chỉ được điều chỉnh bằng nhiều văn bản pháp quy khác, kể cả khi Việt Nam giành được độc lập trên 1/2 đất nước sau chiến thắng Điện Biên Phủ 1954 thì mô hình hệ thống cán bộ được hình thành từ mô hình quản lý nhà nước Xô Viết kéo dài tới năm 1991 khi Việt Nam ban hành một văn bản pháp lý dưới luật để điều chỉnh toàn bộ hệ thống công vụ (Nghị định 169/1991/NĐ-HĐBT về công chức nhà nước).

Giai đoạn thực hiện Cương lĩnh 1991 phát triển đất nước trong thời kỳ quá độ và Chiến lược phát triển kinh tế- xã hội 1991 - 2000 đã mở ra một thời kỳ mới, đưa đất nước thực sự chuyển sang nền kinh tế sản xuất hàng hóa theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước, chấm dứt nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung trước đây, xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân, vì dân và hội nhập quốc tế.

Đồng thời Việt Nam đã tiến hành một cuộc cải cách bộ máy nhà nước sâu rộng đặt trọng tâm là CCHC nhà nước. Hiến pháp 1992, đánh đấu là Hiến pháp đổi mới- Hiến pháp của thời kỳ mới, tạo tiền đề chính trị, pháp lý cho việc hình thành thể chế công vụ mới phù hợp.

Hơn 15 năm qua, bắt đầu từ ban hành Pháp lệnh cán bộ công chức năm 1998- một văn bản pháp lý quan trọng điều chỉnh hệ thống công cụ Việt Nam. Pháp lệnh quy định đội ngũ cán bộ, công chức và viên chức có tiêu chuẩn đạo đức, năng lực, trình độ chuyên môn, tận tụy phục vụ nhân dân và trung thành với nhà nước cộng hòa XHCN Việt Nam. Nhân sự và tổ chức của nền công vụ đặt dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng CSVN và quản lý của nhà nước.

Che do cong vu moi, dat dung vo cua nguoi tai
Nhà công vụ được xây dựng dành cho cán bộ. Ảnh minh họa

Các sửa đổi Pháp lệnh cán bộ, công chức năm 2000 và 2003 đã có điều chỉnh lớn khi phân biệt giữa cán bộ, công chức làm việc trong các cơ quan nhà nước các cấp với người làm việc trong các doanh nghiệp nhà nước và các tổ chức sự nghiệp công, và đưa vào phạm vi điều chỉnh của pháp lệnh đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã.

Pháp luật đã mở rộng phạm vi điều chỉnh, bao quát được đội ngũ cán bộ, công chức ăn lương từ ngân sách  nhà nước, nhưng cũng tạo ra sự phức tạp trong hệ thống công vụ Việt Nam với 4 nhóm công chức  chính trong nhiều năm qua (nhóm cán bộ đảng, đoàn thể; nhóm công chức nhà nước; nhóm viên chức nhà nước;và nhóm cán bộ doanh nghiệp nhà nước).

Bằng nỗ lực cải cách, xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN, pháp lệnh đã được thay thế bằng Luật cán bộ, công chức ban hành năm 2008 và có hiệu lực từ 1/1/2010. Luật này điều chỉnh việc tuyển dụng, bố trí, quản lý cán bộ, công chức, quy định nghĩa vụ, quyền lợi, trách nhiệm của cán bộ, công chức và những điều kiện đảm bảo việc thực thi công vụ của cán bộ, công chức.

Mặc dù Luật không có những thay đổi lớn so với Pháp lệnh ngoài việc nâng cấp mức độ pháp lý, nhưng đã làm cho hệ thống công vụ theo hướng chuyên nghiệp, rõ ràng và tách bạch hơn với khu vực sự nghiệp dịch vụ công trên cơ sở chuyển đổi chức năng quản lý hành chính nhà nước của các cơ quan công vụ với việc tách viên chức làm việc trong các tổ chức sự nghiệp nhà nước khỏi Luật này.
 

Theo BĐV

Gửi bình luận của bạn
Mã xác nhận

Thăm dò ý kiến

Liên kết website